José María Vicente, de wijnmaker die Parkers hart veroverde

"De familie is de oorsprong. Het land is de weg. De wijn, mijn bestemming". Een intentieverklaring van José María Vicente, een zelfopgeleide oenoloog en producent van de eerste Spaanse mediterrane wijn die de felbegeerde 100 Parkerpunten heeft gekregen.

Met de wijsheid die hij in de loop der jaren heeft opgedaan door wijnen uit de hele wereld te proeven, door te reizen en wijnhuizen te bezoeken, door ervaringen uit te wisselen met wijnmakers uit andere streken en gedreven door een grote intuïtie en door de liefde en het respect voor zijn land, maakt José María Vicente wijn in Casa Castillo, een wijnmakerij in de D.O. Jumilla (Murcia). Een revolutie in de wijnbouw van de regio waarin de beste kwaliteiten van de monastrell tot hun recht komen. Deze wijnen verdienen een plaats op de meest exclusieve tafels. Maak kennis met José María Vicente, wijnmaker en eigenaar van Casa Castillo, het Spaanse wijnhuis aan de Middellandse Zee dat de proevers van Parker voor zich heeft gewonnen.

- Heb je een speciale wijnherinnering die je is bijgebleven en die je met ons wilt delen?

Mijn eerste bezoek aan Frankrijk, aan het hele zuidelijke Rhônegebied. Ik was verbaasd te zien dat monastrell, daar bekend als mourvedre, werd beschouwd als een zeer edele variëteit met een groot vermogen om te rijpen. Het zette me aan het denken over de situatie van de vermeende "verbeterende variëteiten" die we wilden planten om de monastrell een vermeende complexiteit te geven en me volledig te concentreren op de studie en ontwikkeling van onze variëteit als de ware hoofdrolspeler van onze wijnen.

 - En hoe heb je als leek wijn leren maken? 

Ik heb geprobeerd me te omringen met goede mensen, gulle mensen die me veel geleerd hebben. Grote oenologen deelden hun kennis met me, anderen leerden me de theorie die ik in de praktijk bracht. Intuïtie heeft ook een belangrijke rol gespeeld, en simpelweg proberen en fouten maken. Uiteindelijk zie ik Casa Castillo als een rivier die zich voedt uit verschillende aftakkingen. 

- Oorspronkelijk was Casa Castillo een boerderij waar wilde rozemarijn groeide. Op welk moment besloot je samen met je vader je op wijnbouw te richten, en dan nog wel een wijnbouw die afwijkt van die van de regio? Hoe was de stap van druiventeler naar wijmaker?

De stap om onze eigen wijnen te maken was een beetje geforceerd. Het landgoed was geld aan het verliezen door druiven te telen voor verkoop aan andere wijnhuizen voor lage prijzen. Dat was het moment waarop mijn vader het hele systeem heroverwoog en we de sprong waagden: of we slaagden erin waarde toe te voegen door onze eigen druiven te produceren, of het landgoed was ten dode opgeschreven. Het industriële systeem, zowel voor de teelt als voor de verwerking, dat in het gebied werd gebruikt, beviel ons niet en daarom gingen we op zoek naar een nieuwe weg. Ten eerste door een rationelere, duurzamere en preciezere wijnbouw. Dit leidde tot een druif van hogere kwaliteit die spontaan betere wijnen opleverde.

- Monastrell en niet-geïrrigeerd lijken twee woorden die het herkomstgebied Jumilla waaronder je wijnen worden geproduceerd, lijken te definiëren. Wat betekenen Jumilla, monastrell en droge landbouw voor jou? Hoe zou je het kunnen uitleggen aan iemand die nog niet bekend is met deze wijnstreek?

Wij hebben altijd gedacht dat de grootste vijand van monastrell water is, dus voor ons is irrigatie nooit een obsessie geweest. Bovendien hebben we gezien hoe vele gezinnen failliet gingen op zoek naar water, putten moesten graven of het hele systeem moesten omgooien om te kunnen irrigeren.

Jumilla is een hard en semi-aride gebied, maar de bodems zijn er zeer dankbaar: diep, niet erg compact en met een groot vermogen om water vast te houden. Droge teelt is het meest logische en respectvolle systeem voor de teelt van wijnstokken, omdat het van nature geconcentreerde, rijpe druiven oplevert met een hoog alcoholgehalte. Dit zijn de parameters die de mediterrane wijnen uit Jumilla definiëren.

- Promotor van mediterrane wijnen. Wat was er nodig om de aandacht te trekken en internationale critici voor je te winnen? Is het een kwestie van mode of is het concept aan het veranderen?

Het is duidelijk dat het concept aan het veranderen is, ik denk niet dat, in het algemeen, mediterrane wijn in de mode is. Er is veel waardering voor sommige wijnbouwers in dit gebied, mensen die goed opgeleid zijn en een grote kennis hebben van hun wijngaarden, hun variëteiten en hun bodems. Dit, samen met de precisie bij de uitwerking van hun wijnen en het voortdurende streven naar uitmuntendheid, is wat de aandacht heeft getrokken voor sommige wijnen die in dit gebied worden geproduceerd.

- Wij associëren mediterrane wijnen vaak met warmte, hoge alcohol, dichtheid. Sommige wijnen voldoen zeker aan deze beschrijving, maar wat vinden we nog meer in het Middellandse-Zeegebied? En hoe zorg je voor frisheid in de wijnen? 

Een nieuw mediterraan wijnprofiel wordt geschreven met behulp van meer kennis en werk in de wijngaard. Wij zijn afgestapt van deze obsessie met kleur en concentratie om te werken aan een beter evenwicht. Wij hebben de opvatting dat "meer beter is" uitgebannen ten gunste van de harmonie van alle componenten van een wijn. Nu vinden we veel meer duidelijkheid in onze monastrelldruif, die in staat is om duidelijker het landschap weer te geven waar de wijnstokken zijn geplant. Finesse, elegantie, soepelheid en verfrissende drinkbaarheid maken deel uit van het vocabulaire dat de wijnen van Casa Castillo definieert.

- En beetje bij beetje kwamen de 98 Parker punten voor de 2015 vintage van uw Pie Franco wijn... vervolgens de 99 Parker punten voor de 2017 vintage en, ten slotte, de langverwachte 100 Parker punten, waarmee Pie Franco ook de eerste Spaanse mediterrane wijn werd die ze behaalde. Hoe voelt dat? Wat is de sleutel tot succes geweest?

Het gevoel is heerlijk en zeer aangenaam. We hadden al de erkenning van de sector, maar het succes van deze wijn geeft betekenis aan al het harde werk dat we de afgelopen jaren hebben verricht.

De wens was niet zozeer een hoge score, maar om de druiven die afkomstig zijn van deze oude wijngaard, aangeplant op niet-geënte wijnstokken, zo goed mogelijk tot hun recht te laten komen. Het heeft ons veel tijd gekost om deze wijngaarden te begrijpen en te leren kennen, zozeer zelfs dat wij een hechte vriendschapsband met deze wijngaarden hebben ontwikkeld.

- Nemesio, je vader, was een groot wijnliefhebber.  Jullie gemeenschappelijke hobby en zijn steun zijn ongetwijfeld van doorslaggevend belang geweest. Je hebt een wijn aan hem opgedragen, de Casa Castillo Cuvée N, een buitengewoon eerbetoon gemaakt van druiven van oude wijnstokken. Helaas is hij niet meer onder ons. Wat had je hem willen zeggen nu je met jouw wijnen iets historisch hebt bereikt?

Hij, ergens, zal enorm trots zijn. Een extra element waardoor hij in vrede kan rusten. Op jou, papa!

- Hoe is Casa Castillo Pie Franco, de buitengewone wijn met 100 Parker punten?

Vreemd genoeg is het een wijn die niets opmerkelijks en waarneembaars heeft voor de zintuigen: niet veel kleur, niet veel concentratie, niet veel tannine, niet veel alcohol... maar met een een prijzenswaardig evenwicht en zijdezacht. Het is een wijn met structuur.

- Je zegt dat Jumilla net wakker aan het worden was, dat het zijn eigen identiteit nog niet gevonden had, vandaar dat vroeger alle wijnmakers Casa de la Ermita wilden zijn en later alle wijnmakers Juan Gil wilden zijn (twee grote Jumilla-wijnmakers). Denk je dat iedereen nu Casa Castillo wil zijn? Hoe denk je dat het succes van Casa Castillo de wijnmakers in Jumilla en, waarom niet, in andere kleine en nog onbekende wijngebieden van Spanje beïnvloedt of inspireert?

Het is ingewikkeld om Casa Castillo te zijn omdat het niet beantwoordt aan een werkmethode of een specifieke manier van uitwerken. Casa Castillo is een filosofie die begint in de wijngaard en eindigt in de fles. Ik heb veel bezoek gehad van wijnmakers die zeggen dat dit precies is wat ons onderscheidt van andere wijnmakerijen in het gebied. Wij zijn altijd gul geweest voor mensen die van ons wilden leren (dezelfde gulheid die wij ooit van anderen ontvingen). Wij zijn er trots op dat er nieuwe kleine producenten zijn die geïnspireerd zijn door Casa Castillo en wij zijn altijd bereid om een helpende hand te bieden.

- Ze zeggen dat het moeilijk is om iets te bereiken, maar nog moeilijker om aan de top te blijven. Voor José María Vicente en Casa Castillo, wat komt er na 100 Parker punten? Wat zijn de vooruitzichten op korte termijn?

We proberen de druk weg te nemen en met beide benen op de grond te blijven. De dag dat de scores bekend werden, genoot ik daarvan in Casa Castillo met een goede fles wijn. De volgende dag dacht ik al na over het volgende wijnjaar 2021, dat overigens ook buitengewoon is, en over het feit dat ik mijn team duidelijk moest maken dat we nog veel te leren hebben en nog aan veel dingen moeten werken. We zien een veelbelovende toekomst die we door hard werk, inzet en toewijding moeten zien te bereiken. 

- Je bent een groot wijnliefhebber en je hebt veel geleerd door te proeven, reizen en ervaringen delen met andere wijnmakers. Is er een wijn die het voorbeeld was voor wat je met Casa Castillo wilde bereiken? Wat kunnen we vinden in je privécollectie?

Ik laat me meer inspireren door een wijngaard en een werkfilosofie dan door een wijn zelf, want het is niet mijn bedoeling om iets te kopiëren, maar om wat ik heb geleerd aan te passen aan mijn omgeving. Ik heb een bijzondere voorliefde voor wijnen van vrijstaande wijnstokken, hoewel ik helemaal niet gehecht ben aan een bepaald gebied of een bepaalde stijl. In die zin kan ik drie flessen noemen die ik dit jaar gedronken heb en die mij, naast hun onbetwistbare kwaliteit, aan het denken zetten en mijn manier om de wijngaarden en wijnen van Casa Castillo te begrijpen en tegemoet te treden verrijken:

Bollinger Vieilles Vignes Francaises 2008 A.O.C Champagne

Cappellano Pie Franco 2013 Barolo

El Cerrico Airén 2020 D.O.P Jumilla

Uit deze wijnen blijkt duidelijk dat mijn specifieke wijnbibliotheek divers is en in de loop der jaren is veranderd volgens mijn drinkvoorkeuren, maar in het algemeen zijn er wijnen uit de hele wereld, met speciale nadruk op Champagne, Chablis, Piëmont en Rhône.

- Tot slot, zou je met ons een laatste wijn willen delen die je hebt geproefd en die je wist te verrassen?

Allemaal Spaanse wijnmakers die het andere Spanje vertegenwoordigen, het Spanje van de kleine producent die op zoek is naar de beste uitdrukking van zijn druiven, zijn bodem en zijn landschap. Gelukkig zijn er tegenwoordig veel mogelijkheden, afhankelijk van het gebied:

Envínate, in verschillende gebieden; Rodri Méndez en Zárate in Rías Baixas, Dominio del Águila in Ribera del Duero, Raúl Pérez en César Márquez in Bierzo, Comando G in Gredos, Javi Revert, 4Kilos en Ponce in het zuiden; Willy Perez en Ramiro Ibáñez in Jerez en Sanlúcar ... en zo vele anderen die een nieuwe bladzijde schrijven in de geschiedenis van de nationale wijn.