Artuke, onder leiding van zijn wijnmaker Arturo Miguel
We kwamen aan in Baños de Ebro, het groene hart van Baskenland. Hier zijn er geen rode lopers of proefzalen. Hier kom je om letterlijk in de modder te staan. Vandaag hebben we een klaptafel, twee stoelen en het allerbelangrijkste: een echt gesprek met Arturo Miguel, de ziel van Artuke, een van de meest persoonlijke en levendige projecten van de nieuwe Rioja.
We arriveerden op vrijdag 16 mei, precies toen er op de achtergrond vuurwerk klonk. Het is San Isidro, de patroonheilige van de boeren. En natuurlijk heeft Arturo een maaltijd met de dorpsgroep. “Vroeger werd er een mis gehouden”, zegt hij lachend. “Maar nu gaat niemand meer naar de mis... en dan klagen ze als het slecht gaat”, zegt hij met die scherpe en directe Baskische humor. Zo begint een gesprek dat je grijpt en niet meer loslaat.
We klimmen naar Finca de los Locos, een van de hoogste en meest unieke percelen van Artuke. Het uitzicht is adembenemend, maar het verhaal nog meer. Toen de grootvader van Arturo dit landgoed kocht, dacht iedereen in het dorp hetzelfde: “Hij is gek”, vandaar de naam. Arme grond, moeilijke toegang, witte druiven... “Ze zeiden dat hij daar geen geluk zou hebben. En nu... nu is het een luxe”, zegt Arturo, terwijl hij wijst naar een wijngaard waar tempranillo, graciano en viura samen groeien zoals vroeger. Alles wordt samen verbouwd, geoogst en gefermenteerd, zoals het vroeger werd gedaan, zonder complexen.
Van geleerd naar beleefd
Arturo is de zoon en kleinzoon van wijnbouwers. Decennialang verkocht zijn familie wijn in bulk, zoals zovelen in Rioja. Maar in 1991 besloot zijn vader de spelregels te veranderen en onder eigen merk te bottelen. Zo werd Artuke geboren, een acroniem van zijn twee zonen: Arturo en Kike.
Arturo was de eerste die in 2009 het stokje overnam; Kike voegde zich in 2011 bij hem. Ze kwamen met universitaire opleiding en veel nieuwe ideeën. Maar, zoals zo vaak, begon het echte leren pas toen ze weer thuis waren.
“Ik verliet de universiteit voor oenologie met mijn hoofd vol Parker-wijnen: structuur, kleine vaten, extractie... Maar ik realiseerde me dat het meest revolutionaire was om terug te kijken. Terug naar het essentiële. Naar wat van ons is.” Daarom herstelde hij vergeten praktijken zoals het mengen van variëteiten, fermenteren in beton, het gebruik van grote vaten... “Als mijn grootvader zou opstaan, zou hij zeggen: ‘Maar jullie hebben niets uitgevonden!’”, zegt hij lachend.
Het verleden, verre van een rem te zijn, is een kompas geworden. Zelfs als het gaat om faciliteiten. “Als ik de bodega had uitgebreid net nadat ik van de universiteit kwam, zou ik midden in de wijngaard hebben gebouwd”, bekent hij. “Vandaag weet ik dat groeien met betekenis betekent groeien vanuit wat al bestaat. Vanwege de geschiedenis. Vanwege respect. Vanwege coherentie.”
Een verdediger van het landschap
Misschien maakt de familie Miguel geen deel uit van de grote wijnfamilies van Spanje, maar Artuke heeft zijn plek verdiend — en een goede ook. Wat is het geheim? Het echte smaak van een landschap bottelen.
En dat doet hij met de diepste toewijding. “Toen mijn oudste zoon werd geboren met allergieën, heroverwoog ik alles. Ik begon te kijken naar wat we aten, hoe we verbouwden... en ik begreep dat er iets moest veranderen. Biologisch is geen mode, het is de enige weg. Als we willen dat dit landschap over dertig jaar nog bestaat voor onze kinderen, is er geen andere keuze.”
Arturo spreekt rustig, maar elke zin heeft gewicht. Hij weet dat Rioja divers en complex is, en dat het niet kan worden gereduceerd tot één enkel model. “Alleen door de kleintjes te steunen die dicht bij de wijngaard leven, kunnen we dit gebied verdedigen en een stem geven.”
Hij omschrijft zichzelf met humor als een “viejoven”. Maar hij gelooft in de nieuwe generaties. In jonge mensen die zijn opgeleid, gereisd, en besluiten terug te keren. En vooral, die waarderen wat van hen is. “Dat is cruciaal”, zegt hij.
Daaruit is Rioja’n Roll ontstaan, een collectief van kleine producenten verenigd door een andere manier van wijn begrijpen: met identiteit, met wortels, met ziel. “We zijn wijnbouwers van de 21e eeuw”, vat Arturo samen. “We zijn in de wijngaard, in de bodega en op de markt. Maar alles alleen doen is beangstigend. In Rioja’n Roll steunen we elkaar. We helpen elkaar. Want als je alleen gaat, ga je snel. Maar als je samen gaat, kom je verder.”
En daar blijft het niet bij. Hij is ook voorzitter van Futuro Viñador, een nationaal netwerk dat familiebedrijven verenigt met een duidelijke missie: het vak verdedigen, het gebied verzorgen en inzetten op eerlijke en toekomstgerichte wijnbouw.

Een toost met betekenis
Op dit punt duikt het gesprek in het huidige moment van de wijn. “Ja, er wordt tegenwoordig minder wijn gedronken. Maar als mensen wisten wat er allemaal achter een fles zit, zouden ze het veel meer waarderen”, reflecteert Arturo. Het klinkt niet als een klacht, maar als een uitnodiging. Om van dichtbij te kijken. Om de oorsprong te begrijpen.
Nieuwe hulpmiddelen zoals sociale media hebben geholpen om te laten zien wat vroeger achter de schermen bleef. Maar er ontbreekt nog cultuur, er ontbreekt onderwijs, er ontbreken verhalen zoals deze, die mensen verbinden met wat er in het glas zit.
Daarom eindigt het bezoek zoals het hoort: bij hem thuis, met een fles La Condenada geopend op tafel. Een rode wijn die Artuke op de radar van de meest veeleisende critici ter wereld heeft gezet. Maar die, los van medailles, precies smaakt naar wat Arturo verdedigt: passie, authenticiteit, wortels en toekomst.
Er is geen betere manier om deze reis af te sluiten. Hier zijn geen poses. Er is modder. Er is waarheid. En vooral, er is ziel.